Di dân: Thụy Điển muốn ra luật ‘sống thành thật’ để tước quyền cư trú
Dù EU vẫn nhấn mạnh đến nhân quyền dành cho người tị nạn, các nước thành viên đang gây sức ép lên Brussels để ra các quy định kiểm soát biên giới chặt hơn.
Ngoài ra, một số quốc gia dùng văn hóa, bản sắc hay ‘quyền tị nạn’ ở nơi khác, và thậm chí ‘lối sống’ như tiêu chuẩn nhằm hạn chế di cư và định cư từ nhóm bên ngoài khối.
Cảnh sát Liên bang Đức (Budespolizei) trong năm 2025 đã tiến hành trên 66 nghìn vụ kiểm tra giấy tờ ở biên giới.
Con số ít nhất trên 900 người bị trả về nước láng giềng với lý do họ “không được quyền vào Đức xin tị nạn” khi nước xuất phát của họ trong EU đã là “quốc gia an toàn”, ví dụ như Czechia, Ba Lan, Áo.
Theo lập luận của chính quyền Đức, ai đã nộp đơn xin tị nạn ở một nước EU khác, hoặc đã có mặt ở một quốc gia an toàn, bảo vệ nhân quyền, thì không nên và không được phép tới Đức để xin tị nạn nữa.
Nhưng sáng kiến ‘di dân phải thành thật’ được Thụy Điển xem xét mới gây ra các tranh cãi ở châu Âu.
Dưới sức ép của phe cực hữu, chính quyền tại quốc gia Bắc Âu vốn có truyền thống bảo vệ người nhập cư gần đây đề xuất luật hủy quyền cư trú của di dân nếu “họ sống không thành thật”.
Quy tắc “sống thành thật” (honest living) bị chỉ trích là “mơ hồ”, có thể bị quan chức nhà nước diễn giải và áp dụng tùy thiện.
Thế nhưng, theo Bộ trưởng Di trú Johan Forssell, điều này rất cụ thể, rất dễ xác định:
“Ví dụ ai đó trốn tránh không trả nợ, không thi hành quyết định của chính quyền, lạm dụng, lừa dối hệ thống an sinh xã hội để nhận trợ cấp, hay nói dối để được định cư ở Thụy Điển, thì sẽ mất quyền định cư đó khi chúng tôi phát hiện ra.”
Chính quyền cũng thông báo là không trả tiền phạt và trốn thuế sẽ “làm mất đi quyền cư trú”. Nước này đã đẩy nhanh việc trục xuất người xin tị nạn bị bác đơn.
Theo AFP, chính quyền còn đang chuẩn bị các luật để tước thẻ cư trú, gồm những trường hợp bị cho là đe dọa an ninh quốc gia, nhưng gồm cả các cá nhân bị phát hiện khai man hoặc đưa thông tin sai trái khi nộp đơn xin cư trú dài hạn.
Tháng 9/2026, dự kiến 7 triệu cử tri Thụy Điển sẽ đi bầu cử.
Đảng Những người Dân chủ Thụy Điển (Sweden Democrats), một đảng cực hữu, bài ngoài hiện không có chân trong chính phủ. Thế nhưng chính phủ phải dựa vào phiếu của đảng này để thông qua luật trong Nghị viện (Riksdag).
Uy tín của Sweden Democrats được cho là có gia tăng và họ coi di dân là chủ đề quan trọng để vận động cử tri.
Trong tháng 3 năm nay, đảng này đã thỏa thuận liên kết với đảng Tự do để hỗ trợ nhau trong kỳ bầu cử tới. Cương lĩnh của hai đảng đều thống nhất ở điểm là vào năm 2030 sẽ cần mở trưng cầu dân ý ở Thụy Điển để siết chặt hơn vấn đề di dân và nhập cư.
