Sống ở Anh (bài 15): Vì sao con tôi chậm nói?
Kiều Minh viết cho Viet News UK, chia sẻ câu chuyện của người Việt và gốc Việt tại Anh:
Vì sao con tôi chậm nói?
Đây là một trong những câu hỏi mà tôi rất hay gặp trong các buổi làm việc giữa các chuyên gia, nhân viên y tế cộng đồng và các bà mẹ trẻ người Việt sang Anh định cư.
Từ kinh nghiệm và quan sát của mình, tôi nhận thấy sự định hướng sai lệch về hòa nhập ngôn ngữ cho con cái chúng ta đã khiến trẻ chậm nói và làm hạn chế khả năng tương tác của trẻ với mội trường xung quanh ở những năm đầu đời. Điều này tạo nên một rào cản giao tiếp giữa chính bố mẹ và con cái trong gia đình sau này.
Ảnh hưởng từ tâm lý bản thân khi mới sang Anh, chúng ta mong muốn con cái chúng ta hòa nhập càng sớm càng tốt, nóng lòng muốn con giỏi tiếng Anh ngay. Chúng ta luôn có một sự lo ngại rằng trẻ con sinh ra trong gia đình bố mẹ nói tiếng Việt thì không theo kịp các bạn cùng trang lứa ở trường.
Chính vì thế, chúng ta học cách nói với con bằng tiếng Anh, thậm chí bằng vốn tiếng Anh hạn chế của mình.
Rất ít người trong số chúng ta có thể nói tiếng Anh hoàn hảo như người bản xứ, đặc biệt là khả năng phát âm. Điều này khiến trẻ ở giai đoạn tập nói rất bối rối bởi cùng một từ hay thành ngữ tiếng Anh, cha mẹ chúng nói khác hẳn những gì chúng nghe từ TV, phim ảnh và từ các bạn hay thầy cô giáo tại trường. Đây là điều mà theo các chuyên gia y tế, có thể làm chậm khả năng tập nói của trẻ.
Môi trường song ngữ
Theo nghiên cứu của tổ chức Bilingualism Matters (Vấn Đề Song Ngữ) tại trường Đại học Edingburgh, “hai yếu tố quan trọng nhất trong sự phát triển ngôn ngữ là tiếp xúc và nhu cầu.”
Trong trường hợp này, chúng ta có thể rằng hiểu trẻ sẽ học và phát triển tiếng Anh từ bạn bè và thầy cô giáo khi đi học ở trường và khi phải giao tiếp với xã hội bên ngoài. Song song với điều đó, trẻ sẽ học tiếng Việt để giao tiếp với bố mẹ khi bố mẹ chỉ nói tiếng Việt ở nhà.
“Nếu trẻ được tiếp xúc với hai ngôn ngữ trong hoàn cảnh khác nhau với những người khác nhau từ khi mới sinh ra, và nếu chúng cần cả hai ngôn ngữ để giao tiếp với những người xung quanh, chúng sẽ học cả hai,” theo nghiên cứu này.
Hầu hết các chuyên gia và nhân viên y tế cộng đồng đều khuyên rằng chúng ta không nhất thiết phải hướng con nói tiếng Anh ngay từ khi trẻ tập nói, thay vào đó nên giúp các con tập nói bằng tiếng Việt vì đó là ngôn ngữ chúng ta thành thạo. Khi trẻ học tốt tiếng mẹ đẻ, việc học tiếng Anh cũng dễ dàng hơn.
Nếu chúng ta giúp được các con nói thành thạo tiếng Việt thì chúng ta sẽ không gặp rắc rối trong việc giao tiếp với con cái tại nhà khi các cháu đến tuổi dậy thì hoặc trưởng thành sau này.
Thật đáng buồn khi tôi chứng kiến một gia đình người Việt, vì một sự hiểu lầm mâu thuẫn trong gia đình mà Cơ quan Xã hội (social service) phải tham gia.
Trong cuộc thảo luận cởi mở giữa các thành viên trong gia đình và nhân viên xã hội, bố mẹ và cậu con trai đang ở độ tuổi dậy thì, nói với nhau bằng hai ngôn ngữ pha trộn.
Bố mẹ thì nói bằng tiếng Anh “bồi” (broken English) còn cậu con trai thì trả lời bộ xã hội bằng tiếng Anh, rồi quay sang nói với bố mẹ bằng tiếng Việt “bập bẹ” (broken Vietnamese).
Thế hệ trẻ sinh ra ở Anh học cách hòa nhập nhanh và tốt hơn thế hệ của chúng ta là những người sang Anh khi trưởng thành.
Thách thức của chúng ta là làm sao duy trì được văn hóa gia đình Việt cho các con. Để làm được việc này thì ngôn ngữ phải được xem là cầu nối và phương tiện quan trọng nhất.
