Đài Thiên văn Phù Liễn- Một công trình đáng tự hào của Hải Phòng.

ĐÀI THIÊN VĂN PHÙ LIỄN – MỘT CÔNG TRÌNH ĐÁNG TỰ HÀO CỦA HẢI PHÒNG

Tôi sinh ra và lớn lên tại thành phố Cảng Hải Phòng. Đã nhiều lần có công việc đi ngang qua khu vực Ngã Năm Kiến An, nhưng tôi chưa có dịp lên tham quan Đài Thiên văn Phù Liễn mà chỉ được nghe kể qua những câu chuyện truyền miệng. Trong lần về thăm quê hương vào tháng 3 năm 2026, tôi đã thu xếp thời gian để tới đây tham quan cho tường tận.

Vợ chồng tôi được người cháu đón và đưa tới tận nơi vào một ngày nắng đẹp.

Qua những tài liệu và thông tin tham khảo, tôi được biết Đài Thiên văn Phù Liễn nằm trên đồi Thiên Văn thuộc quận Kiến An, thành phố Hải Phòng, ở độ cao khoảng 116 mét so với mực nước biển. Đây được xem là một trong những cơ sở khí tượng – thiên văn lâu đời nhất Việt Nam và từng là trung tâm nghiên cứu khí tượng quan trọng của toàn khu vực Đông Dương vào đầu thế kỷ XX.

Đài được thành lập ngày 16 tháng 9 năm 1902 dưới thời Pháp thuộc. Vị trí trên đỉnh đồi cao giúp cho việc quan sát thiên văn, khí tượng và địa từ thuận lợi hơn nhiều nơi khác trong khu vực. Đây cũng là một trong những trạm khí tượng có tuổi đời hơn một thế kỷ tại Việt Nam và được xem là cái nôi của ngành khí tượng thủy văn hiện đại nước ta.

Năm 2019, công trình được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công nhận là “Trạm khí tượng hoạt động trên 100 năm”. Tòa nhà chính của đài cũng đã được xếp hạng là di tích lịch sử – kiến trúc nghệ thuật của thành phố Hải Phòng.

Xe chở chúng tôi từ từ đi trên con đường dẫn lên đồi Thiên Văn, được người dân Hải Phòng gọi bằng một cái tên rất thơ mộng: “Đường lên trời ngắm sao”.

Nơi đây có hai công trình nổi bật là Cổng Rồng và Cổng Phượng, mang phong cách kiến trúc Á Đông với hình tượng “lưỡng long chầu nguyệt”. Từ đỉnh đồi, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm toàn cảnh quận Kiến An và một phần thành phố Hải Phòng.

Sau khi mua vé vào cửa, chúng tôi được nhân viên hướng dẫn giới thiệu về một số thiết bị, máy móc và kính viễn vọng đã được sử dụng từ những năm đầu thành lập. Đồng thời, mỗi người còn được phát một chiếc ống nhòm để lên tầng cao của tòa nhà quan sát khung cảnh ở cả bốn hướng.

Đài Thiên văn Phù Liễn không chỉ là một công trình khoa học hơn một thế kỷ tuổi mà còn là nơi lưu giữ ký ức về sự phát triển của ngành khí tượng Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại của Hải Phòng, ngọn đồi Thiên Văn vẫn giữ được vẻ yên bình và cổ kính, khiến du khách có cảm giác như được trở về với một phần lịch sử của thành phố.

Từ trên cao nhìn xuống, chúng tôi được chiêm ngưỡng toàn cảnh Kiến An với những mái nhà, những con đường và những đám mây trôi lững lờ trên bầu trời tạo nên một khung cảnh rất nên thơ. Thành phố Hải Phòng phía xa hiện lên mờ ảo nơi chân trời, đẹp như một bức tranh thủy mặc.

Khu vực đồi thông xanh mát, không khí trong lành khiến nhiều người ví nơi đây như một “Đà Lạt thu nhỏ” của thành phố Cảng. Tôi thấy nhiều người đi bộ, đạp xe tập thể dục trên những con đường dốc quanh co, vừa đi vừa trò chuyện vui vẻ.

Chúng tôi cũng dừng lại chụp một vài bức ảnh kỷ niệm. Trên đỉnh đồi, gần cổng Đài Thiên văn có một vài quán nhỏ bán nước giải khát phục vụ du khách. Ngồi nghỉ chân tại đây, nhâm nhi ly nước mát và phóng tầm mắt ngắm phong cảnh xung quanh là một trải nghiệm rất thú vị.

Chuyến tham quan Đài Thiên văn Phù Liễn đã giúp tôi hiểu thêm về một công trình khoa học nổi tiếng của Hải Phòng. Không chỉ được ngắm nhìn kiến trúc cổ kính và khung cảnh thiên nhiên thơ mộng trên đồi Thiên Văn, tôi còn cảm nhận rõ giá trị lịch sử cũng như những đóng góp to lớn của nơi đây đối với ngành khí tượng nước nhà.

Đây thực sự là một điểm đến đáng tự hào của thành phố Hải Phòng và là địa chỉ mà mỗi người nên ghé thăm ít nhất một lần khi có dịp đến với thành phố Cảng.

Vũ Kim Thanh
London, ngày 11 tháng 6 năm 2026