Lầy lội và nhem nhuốc: Chuyện trẻ mầm non ở Anh “thèm” trời mưa.
Mỗi khi mây đen giăng lối và những giọt mưa bắt đầu rơi nặng hạt trên xứ sở sương mù, rồi đôi khi tuyết rơi, ra ngoài là rất buốt giá! Đây là điều tôi từng lo cho hai con gái khi các cháu đi học ở Anh.
Thế nhưng, điều lạ là thay vì vội vã bắt học sinh vào lớp đóng kín cửa, các giáo viên mầm non tại Anh lại hào hứng phát cho mỗi em học sinh một bộ đồ chống nước.
Với triết lý “Không có thời tiết xấu, chỉ có trang phục không phù hợp”, mưa gió đối với trẻ mầm non tại Anh không phải là lý do để trú ẩn, mà là một “lớp học ngoài trời” lý tưởng. Đây là điều tôi tìm hiểu và xin chia sẻ với các bạn:
Khi thời tiết trở thành “trợ giảng”
Tại Vương quốc Anh, Khung Giáo dục Mầm non (EYFS – Early Years Foundation Stage) quy định rõ ràng: trẻ em bắt buộc phải được tiếp xúc và hoạt động ngoài trời hằng ngày, bất kể thời tiết. Thay vì coi mưa rào hay cái lạnh là trở ngại, các trường mầm non tại đây coi đó là tài nguyên học tập vô giá.
Vừa bước qua cửa lớp vào một buổi sáng mưa tầm tã, hình ảnh quen thuộc tại các trường mầm non Anh không phải là những chiếc bàn học ngăn nắp, mà là hàng dài những đôi ủng cao su (wellies) đủ màu sắc cùng những bộ áo liền quần chống thấm (all-in-one waterproof suits). Chỉ cần mặc đúng và đủ ấm, những cô cậu bé từ 2 đến 4 tuổi đã sẵn sàng cho một buổi sáng “quậy tưng bừng” ngoài sân trường.
Trẻ mầm non tại Anh được “nghịch” những gì dưới mưa?
Những điều tưởng chừng như “quy tắc cấm” đối với nhiều phụ huynh lại chính là những hoạt động được khuyến khích và lên kế hoạch tỉ mỉ trong giáo trình ngoài trời của Anh:
1. Nhảy vũng nước và đo độ sâu (Puddle Jumping)
Trẻ không chỉ được phép dẫm phăng phăng vào các vũng nước mưa mà còn được khuyến khích nhảy thật mạnh để quan sát nước bắn tung tóa. Nâng cao hơn, các cô giáo sẽ đưa cho trẻ những chiếc thước dây, gọt chì hoặc những cành cây khô có vạch dấu để trẻ cắm xuống vũng nước, tự đo xem vũng nào sâu nhất, vũng nào rộng nhất. Bài học toán học và vật lý nhập môn bắt đầu đơn giản như thế.
2. Đầu bếp tài ba tại “Căn bếp bùn” (Mud Kitchen)
Nước mưa kết hợp với đất tạo thành thứ chất liệu ưa thích nhất của trẻ nhỏ: Bùn lầy. Trong góc sân trường luôn trang bị sẵn các bộ nồi, chảo, thìa gỗ cũ. Trẻ được tự do xúc bùn, trộn nước mưa, nhặt thêm lá cây, hoa rơi để “nấu” món “súp bùn” hay “bánh pie bùn”. Qua trò chơi này, trẻ phát triển khả năng tưởng tượng, vận động tinh của bàn tay và học cách làm việc nhóm.
3. Làm nghệ thuật cùng hạt mưa (Rain Art)
Các bé được phát những tờ giấy bìa có rắc sẵn bột màu hoặc màu nước. Trẻ mang những bức tranh đó ra ngoài trời, giơ lên hứng từng giọt mưa rơi xuống và trầm ồ ngắm nhìn các hạt mưa tự tay “hòa tan”, tạo thành những họa tiết loang màu độc đáo mà không cọ vẽ nào làm được.
4. Kỹ sư nhí điều hướng dòng chảy
Dưới cơn mưa, trẻ được cho dùng những ống nhựa bổ đôi, cành cây lớn hay các viên gạch xếp thành đường dẫn. Nhiệm vụ của các “kỹ sư 3 tuổi” là tìm cách ngăn dòng nước mưa chảy về một hướng, hoặc tạo ra những con kênh nhỏ để dẫn nước chảy từ trên cao xuống. Qua đó, trẻ quan sát cách vật thể nổi hay chìm và thử nghiệm lý thuyết về dòng chảy.
5. Quan niệm “bẩn một chút, khỏe cả đời”
Ban đầu, không ít phụ huynh quốc tế khi mới chuyển đến Anh đều từng sốc khi thấy con mình đi học về với bộ dạng lem luốc từ đầu đến chân. Tuy nhiên, đằng sau vết bẩn ấy là những giá trị giáo dục lâu dài:
• Tăng cường miễn dịch & thể chất: Việc vận động tích cực dưới mưa giúp trẻ tăng sức đề kháng, dẻo dai và không bị “nhạy cảm” trước sự thay đổi thời tiết.
• Hình thành sự kiên cường (Resilience): Trẻ học cách chấp nhận và vượt qua những sự bất tiện nhỏ về thời tiết, trở nên linh hoạt và dễ thích nghi hơn.
• Bài học về vệ sinh tự giác: Sau giờ chơi lầy lội, quy trình cởi bỏ đồ bẩn, cởi ủng, rửa tay bằng xà phòng ấm và thay đồ khô trở thành một thói quen tự lập phản xạ tự nhiên của mỗi đứa trẻ.
Giáo dục mầm non tại Anh quan niệm rằng: Quần áo giặt sẽ sạch, bùn đất tắm sẽ hết, nhưng niềm vui khám phá thiên nhiên tự do và cơ thể thích nghi với thời tiết , cộng những ký ấu tuổi thơ rực rỡ dưới cơn mưa thì sẽ theo trẻ suốt cả cuộc đời.
