Văn hóa Anh: Giới thiệu nguyên tắc ứng xử của trí thức Oxford

Nói đến Đại học Oxford, người ta không chỉ nhớ về những mái vòm cổ kính hay kho tàng tri thức đồ sộ, mà còn về một “học viện ứng xử” thu nhỏ của giới thượng lưu Anh quốc. Oxford là môi trường rèn luyện huyền diệu: nơi những tâm hồn tri thức, dù xuất thân từ đâu, cũng trải qua hành trình để bước vào hàng ngũ tầng lớp tinh hoa (elite). Amy Chapman giới thiệu các nét văn hóa này trong bài sau:

1. Mặc đẹp là sự tôn trọng

Ở Oxford, trang phục là ngôn ngữ biểu đạt sự tự tôn và lòng kính trọng đối với học thuật.

• Chiếc áo khoác Subfusc: Trong các kỳ thi hay lễ tốt nghiệp, sinh viên bắt buộc mặc bộ Subfusc truyền thống gồm áo sơ mi trắng, cà vạt đen, quần/váy tối màu và khoác bên ngoài chiếc áo choàng học thuật (academic gown).

• Bàn ăn Formal Hall: Bữa tối dưới ánh nến tại các trường đại học thành viên là sàn diễn của sự thanh lịch. Như tại Keble College, nhà ăn quy định bốn tối mỗi tuần sinh viên phải mặc comple, đầm dạ hội và khoác áo choàng. Mặc đẹp ở đây không phải để khoe khoang thương hiệu, mà là lời khẳng định: “Tôi trân trọng không gian này, tri thức này và những người bạn đồng hành.”

2. Nghệ thuật bàn ăn và văn hóa thưởng rượu

Sự tinh tế của một người Oxford được thể hiện rõ nhất qua cử chỉ trên bàn ăn:
• Quy tắc dao nĩa: Dao luôn cầm tay phải, nĩa tay trái; thao tác nhẹ nhàng, tránh tạo ra tiếng động lớn khi chạm đĩa.

• Thưởng rượu tinh tế (Wine Etiquette): Rượu vang trong tiệc Formal Hall là để nâng tầm không khí giao tiếp. Cầm ly chuẩn là giữ ở phần chân (stem) để nhiệt độ tay không làm hỏng vị rượu. Khi chuyền rượu port sau bữa ăn, bình rượu luôn được chuyền sang bên trái theo chiều kim đồng hồ. Nếu bình bị nghẽn, thay vì nhắc nhở thô lỗ, người ta sẽ hóm hỉnh hỏi: “Do you know the Bishop of Norwich?” để nhắc nhẹ người giữ bình tiếp tục chuyền đi.

3. Phong cách giao tiếp: Sự khiêm tốn đầy uy lực

Cốt cách tinh hoa nằm ở sự tiết chế và khả năng giao tiếp duyên dáng:
• Nói giảm nói tránh (British Understatement): Người Oxford hiếm khi tự khen mình. Một công trình nghiên cứu xuất sắc đôi khi chỉ được họ nhận xét khiêm tốn là “Quite interesting” (Khá là thú vị).
• Điềm tĩnh và hóm hỉnh: Sự pha trộn giữa tri thức sâu rộng và sự hóm hỉnh tinh tế (dry humour) tạo nên thần thái riêng biệt. Họ tôn trọng người đối diện bằng cách lắng nghe nhiều hơn nói và không bao giờ chen ngang.

4. Khí chất của những nhà lãnh đạo

Trúng tuyển Oxford có thể được coi là chứng minh bạn đã có một nền tảng giáo dục và đạo đức tốt, tuy cần phải nói không phải ai vào ĐH Oxford cũng như vậy nhé. Oxford không biến ai thành kẻ hợm hình, mà mài giũa những viên ngọc thô: kiềm chế sự bồng bột bằng điềm tĩnh, chuyển hóa sự ngông cuồng thành thái độ khiêm nhường. Không ngẫu nhiên khi có ý kiến cho rằng: “Oxford là nơi đào tạo các nguyên thủ.”

Lời kết: Những quy tắc lễ nghi chuẩn mực ngoại giao thượng đẳng tại Oxford , đó chính là bộ khung tạo nên đẳng cấp. Mặc đẹp, thưởng rượu đúng cách, nói năng lịch thiệp và tuân thủ lễ nghi đã hòa quyện để nhào nặn nên phong thái của nhà lãnh đạo tương lai. Hành trình nâng cao bản thân này suy cho cùng, chính là quá trình biến tri thức trong đầu thành sự thanh lịch trong từng cử chỉ.