Đức dùng AI rà ‘bảng lương’ và phạt nặng việc tuyển ‘lao động chui’
Từ đầu năm 2026, nhà nước liên bang Đức bắt đầu sử dụng công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) để rà soát các bảng lương và tờ khai bảo hiểm lao động nhằm tăng cường việc bắt và phạt các công ty ‘thuê người thiếu giấy tờ’.
Từ 2024, mức phạt đối với chủ sử dụng lao động tuyển dụng lao động bất hợp pháp (còn gọi là ‘lao động chui- nguyên văn là lao động đen tối- Schwarzarbeit’) đã tăng gấp ba.
Trong một năm, có tới 100 nghìn vụ xử lý hình sự được thực hiện trên cả nước, nhắm vào các ngành xây dựng, nhà hàng, tiệm nail và các ngành nghề khác.
Nhưng sau năm 2025 được cho là đã “gặt hái’ tiền phạt rất lớn, có mức phạt hành chính lên tới €500.000, sang năm 2026, chiến dịch truy bắt ‘lao động chui’ được đẩy mạnh hơn nữa, với sự hỗ trợ của công nghệ AI.
Ngoài việc tuyển dụng lao động bất hợp pháp nói chung, ai môi giới, giới thiệu, cung cấp lao động trái phép có thể bị phạt tới €30.000.
Bản thân người lao động làm việc không có giấy phép có thể bị phạt lên tới €5.000.
Các báo Đức cho hay những ngành rủi ro cao gồm xây dựng, chế biến thịt, vận tải tư nhân và ngành làm đẹp đang bị kiểm soát chặt chẽ.
Luật liên bang này cho phép FKS, một chi nhánh của Cơ quan Hải quan, đã được tăng ngân sách để tuyển thêm 900 thanh tra.
Chính phủ cũng số hóa và dùng các luật mới (có hiệu lực đầu năm 2026) cho phép FKS sử dụng AI và kiểm toán số để đối chiếu dữ liệu tiền lương với hồ sơ nhập cư.
Thế nào là ‘lao động chui’ ở Đức?
Theo luật Đức, “Schwarzarbeit” hay lao động chui là mọi hình thức công việc không đăng ký với cơ quan bảo hiểm xã hội.
Để việc làm của bạn là hợp pháp, chủ sử dụng lao động phải đăng ký bạn với bảo hiểm xã hội và tại Sở Thuế.
Bảo hiểm xã hội bao gồm các loại bảo hiểm khác nhau, gồm bảo hiểm y tế, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm hưu trí và bảo hiểm thất nghiệp.
Làm việc mà không có đăng ký như vậy là bất hợp pháp và bị cấm ở Đức. Vì vậy, công việc của bạn được coi là bất hợp pháp nếu cả thuế lẫn đóng góp bảo hiểm xã hội đều không bị khấu trừ từ tiền lương của bạn.
Khái niệm ‘làm chui’ còn mở rộng cho cả việc có giấy phép lao động nhưng đi làm, hoặc tuyển nhân công mà không đăng ký nghề đúng chức năng hoặc đóng thiếu bảo hiểm.
.
Ví dụ, bạn hành nghề hoặc làm nghề thủ công cá nhân mà không thông báo với nhà chức trách và đăng ký đúng quy định cũng được coi là lao động không khai báo hay “Schwarzarbeit” ở Đức.
Kể cả khi bạn làm giúp việc gia đình hoặc có thu nhập từ nghề thủ công, lao động chân tay đơn giản nhưng không xuất hóa đơn và không nộp thuế cho nhà nước.
Đặc biệt, nhà nước Đức quan niệm rằng trong công việc bất hợp pháp, các khoản thanh toán thường được trả bằng tiền mặt. Bởi vậy, khai báo đủ và đúng mới được cho là lao động hợp pháp.
Với người nước ngoài, tuyển dụng bất hợp pháp là khi bạn làm việc mà không có giấy phép cư trú và giấy phép lao động cần thiết.
Để được tuyển dụng hợp pháp, bạn cần có giấy phép lao động; việc bạn có được giấy phép lao động hay không phụ thuộc vào loại giấy tờ cư trú của bạn.
Nhà nước khuyến khích công dân nước ngoài ở Đức phải đọc thông tin về quyền tiếp cận thị trường lao động trong tờ thông tin về việc tuyển dụng lao động nước ngoài tại Đức do Cục Lao động Liên bang công bố.
Chủ trả lương không đạt mức lương tối thiểu cũng bị cho là vi phạm.
Theo luật thu nhập tối thiểu ở Đức tăng lên €13,90/giờ vào ngày 01/01/2026 và lên €14,60/giờ vào ngày 01/01/2027. Quyết định này do Ủy ban Lương tối thiểu thông qua vào tháng 6 năm 2025. Sẽ được thực hiện bằng một nghị định của Bộ Lao động Liên bang (theo thông tin từ tháng 7 năm 2025).
Các doanh nghiệp được khuyến cáo theo dõi kỹ các quy định của từng địa phương nơi hoạt động để cập nhật thông tin, giấy tờ, tránh bị phạt nặng.
