Ra khỏi Đức 6 tháng mất trợ cấp, còn ở Anh thì sao?
(Cửa khẩu sân bay EU-hình do Gemini soạn)
Gần đây, các trang Facebook tiếng Việt tại châu Âu đăng tải nhiều câu chuyện ở Đức là công nghệ quét số liệu sinh trắc (tròng mắt, vân tay) của người nước ngoài, gồm người Việt, vừa được áp dụng tại các cửa khẩu đã đem lại nhiều hệ quả rất cụ thể.
Theo luật cư trú của Đức (như Aufenthaltsgesetz), nếu người nước ngoài rời khỏi Đức (hoặc khu vực Schengen) liên tục quá 6 tháng, giấy phép cư trú (vĩnh trú hoặc tạm trú dài hạn) của họ thường sẽ tự động mất hiệu lực, trừ một số ít ngoại lệ được cấp phép trước.
Trước đó, có những người đã “giả vờ” ra khỏi Đức ngắn ngày nhưng về Việt Nam khá lâu, quá 6 tháng, và vẫn quay lại Đức, ví dụ theo đường bay về Ba Lan, Czechia, Hà Lan, rồi đi tàu về Đức, nên không bị lộ.
Nay thì, theo nhiều nguồn tin, EU đã đưa vào vận hành hệ thống EES (Entry/Exit System) trên toàn khối, xác định được rõ ngày giờ ai đó ra vào toàn bộ lãnh thổ các nước thành viên.
Hệ thống này tự động ghi lại thời điểm xuất/nhập cảnh của công dân ngoài EU bằng cách quét hộ chiếu điện tử, lấy dấu vân tay và chụp ảnh khuôn mặt.
Tại Đức, hệ thống kiểm soát tự động tại sân bay (như EasyPASS) cũng sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt đối chiếu trực tiếp với chip trên hộ chiếu.
Tuy EES chỉ có mục đích kiểm soát số người ra vào EU, số liệu mới ngay lập tức tạo ra ra vấn đề:
-
Khi giấy phép cư trú mất hiệu lực hoặc họ vi phạm thời gian lưu trú cho phép ở nước ngoài, các cơ quan phúc lợi xã hội (Jobcenter/Sozialamt) sẽ phát hiện ra thông qua dữ liệu kết nối hoặc khi người đó xuất/nhập cảnh qua biên giới. Việc dùng AI và dữ liệu sinh trắc học tại biên giới giúp ghi lại chính xác ngày đi và ngày về, qua đó làm cơ sở kỹ thuật để các cơ quan chức năng quyét ra những trường hợp “sống ở nước ngoài nhưng vẫn nhận tiền trợ cấp bất hợp pháp tại Đức”.
-
Một số nguồn tin giải thích đây là sự quy trình liên thông dữ liệu và quy định pháp luật giữa cơ quan biên phòng và cơ quan phúc lợi, chứ không phải lúc nào hệ thống quét mặt ở sân bay cũng tự động cắt trợ cấp ngay lập tức.
Các trang cộng đồng ở Đức hiện có nhiều nội dung khuyến cáo người ra vào EU chú ý về thời hạn đi lại của họ, để không ảnh hưởng tới quyền lợi.

Còn tại Anh thì sao?
Theo Viet News UK tìm hiểu, ở Vương quốc Anh, việc kiểm soát người nước ngoài vắng mặt quá thời gian quy định và các quy định về an sinh xã hội cũng rất nghiêm ngặt, cụ thể:
-
Anh đã áp dụng rộng rãi hệ thống cổng kiểm soát hộ chiếu tự động (eGates) tại các sân bay lớn. Hệ thống này sử dụng camera nhận diện khuôn mặt kết hợp với dữ liệu gắn trong hộ chiếu điện tử của hành khách để xác thực danh tính tương tự như công nghệ của châu Âu.
-
Quy định về thời gian vắng mặt liên tục (Continuous Residence / Absence limits):
-
Vương quốc Anh quản lý rất chặt chẽ thời gian vắng mặt đối với những người giữ thị thực dài hạn (như diện định cư EU Settlement Scheme, thẻ cư trú BRP sắp chuyển sang eVisas, hoặc diện thường trú nhân – Indefinite Leave to Remain).
-
Ví dụ, với diện định cư EUSS, nếu bạn rời khỏi UK quá 2 năm liên tiếp (đối với diện settled status), bạn sẽ mất quyền cư trú. Với các diện visa lao động hoặc du học thông thường, việc vắng mặt quá số ngày cho phép trong một năm cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền xin lên thường trú hoặc nhập tịch.
-
-
Kiểm soát trợ cấp xã hội (Benefits Fraud):
-
Các cơ quan như Bộ Lao động và Hưu trí Anh (DWP – Department for Work and Pensions) đã và đang dùng hệ thống kiểm tra dữ liệu chéo rất chặt chẽ với Cục Biên phòng (Border Force).
-
Nếu thuộc diện đang nhận Universal Credit mà bạn rời khỏi Vương quốc Anh quá thời gian cho phép không thông báo tạm cắt trợ cấp thì hệ thống kiểm toán tự động hoặc dữ liệu xuất nhập cảnh sẽ kích hoạt cảnh báo gian lận. Người vi phạm không chỉ bị dừng trợ cấp lập tức mà còn phải đối mặt với án phạt tài chính hoặc truy tố hình sự vì tội gian lận phúc lợi (benefit fraud).
-
Như thế, dù sống ở Đức hay một nước EU nào, hoặc sống ở Anh, bạn cần hiểu tác dụng của công nghệ số hóa biên giới hiện nay ở cả hai nơi.
Cả EU và UK đều dùng dữ liệu sinh trắc học và kiểm soát xuất nhập cảnh điện tử để siết chặt quản lý cư trú, qua đó tự động phát hiện những trường hợp vi phạm thời gian vắng mặt để xử lý các vấn đề liên quan đến pháp luật và an sinh xã hội.