Sống ở Anh (bài 13): Con cái tự lập hoàn toàn từ năm 18 tuổi ‘chỉ là huyền thoại’?

Tới 68% người trẻ ở tuổi 23 vẫn sống cùng cha mẹ vì vật giá leo thang và tiền thuê nhà riêng qua cao

Hồi còn ở Việt Nam, chúng ta hay nghe câu chuyện trong xã hội phương Tây, để con cái “ra ở riêng ngay khi trưởng thành” gần như là một tiêu chuẩn văn hóa.

Không ít lời kể, bài báo còn nhắc đến tỷ phú A, triệu phú B ở Mỹ, ở Anh “đem hết tiền cho từ thiện” để con họ phải tự lo cuộc sống mà nên người. Ẩn ý ở dòng quan điểm đó là nhắc khéo người châu Á cần biết dạy con tốt hơn, và đừng có “ôm đồm” quá mức khi con đã lớn.

Nhưng sang Anh sống, chúng ta lại thấy muôn nhà đua nhau cho tiền để con học trường tư, rồi chuyện cha mẹ thuê thầy “coaching” cho con cái họ, đã ở tuổi tốt nghiệp đại học, tức là 22-23 rồi, có thêm kỹ năng kiếm việc.

Mới đây nhất, ở Mỹ, quốc gia có tiếng là đề cao tinh thần tự lập và chủ nghĩa cá nhân, có chuyện, (theo kênh Bloomberg), rằng nhiều gia đình bỏ ra tới 50 nghìn đô để thuê thầy “huấn luyện” cho họ kiếm việc làm ở tuổi ngoài 20.

Vậy thì chuyện bao bọc con cái ở Vương quốc Anh thực sự ra sao?

Huyền thoại “mặc kệ con đã lớn”

Ở Mỹ thì chúng ta không rõ, còn con số và hoàn cảnh kinh tế cho thấy bức tranh thực tế khác hẳn huyền thoại “tự lập”.

Dữ liệu ONS (2025) và các nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Dài hạn UCL cho thấy tỷ lệ thanh niên 20–34 sống cùng cha mẹ đã tăng mạnh: khoảng 68% người 23 tuổi vẫn ở nhà, và 1 trong 3 nam thanh niên chưa ra ở riêng.

Nguyên nhân không nằm ở sự “lười biếng” mà chủ yếu là khủng hoảng nhà ở và chi phí sinh hoạt tăng cao. Việc tiết kiệm tiền đặt cọc mua nhà trở nên ngày càng khó khăn so với thu nhập trung bình, khiến nhiều người trẻ chọn ở cùng gia đình (kéo dài tuổi sinh viên) như một chiến lược tài chính thực dụng.

Tuy nhiên, văn hóa Anh vẫn đề cao lý tưởng ra ở riêng sớm. Đài báo vẫn ca ngợi những tấm gương tự thành đạt chứ hiếm khi tôn vinh các thanh niên ở mãi với bố mẹ.

Theo quan sát thì ở Anh, cá nhân chủ nghĩa khiến tự lập được đánh giá cao — dù cách thể hiện tự lập ngày nay khác xưa. Nhiều gia đình yêu cầu con đóng góp tiền nhà hoặc chia sẻ chi phí, nên “sống cùng cha mẹ” không đồng nghĩa với “phụ thuộc hoàn toàn”.

Sự khác biệt then chốt là giữa “ra ở riêng” và “tự lập”: tự lập có thể biểu hiện qua trách nhiệm tài chính, quản lý thời gian, và ra quyết định độc lập, ngay cả khi địa chỉ cư trú vẫn là nhà cha mẹ. Nhận thức này giúp giảm áp lực xã hội và cho phép các giải pháp linh hoạt trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

Sống ở nhà với cha mẹ một thời gian có thể giúp người trẻ ‘save up’ để có tiền thuê, mua căn hộ. Đó cũng là cách các phụ huynh giúp con cái mình trưởng thành mà không phụ thuộc mãi.

Kết luận của chúng ta là gì?

Huyền thoại ‘tự lập từ tuổi 18’ ở Anh vẫn tồn tại như một chuẩn mực văn hóa, nhưng thực tế kinh tế buộc giới trẻ và gia đình phải điều chỉnh kỳ vọng.

Thay vì coi việc còn ở nhà là thất bại, cần nhìn nhận đó là một chiến lược sinh tồn và một giai đoạn chuyển tiếp trong hành trình hướng tới độc lập thực sự.

Với người Việt Nam và người châu Á nói chung, bài học rút ra là chúng ta cần cân bằng giữa nhu cầu trợ giúp con cái khi đã quá tuổi 18 và sự can thiệp thái quá vào đời tư các con.

Khi giúp được thì nên giúp nhưng không níu kéo, bắt buộc, éo uổng và vẫn khuyến khích tự lập trong tinh thần tôn trọng sự trưởng thành của các con. Tự lập nhất định là nét văn hóa phù hợp nhưng cần linh hoạt, không cứng nhắc.