Sống ở Anh (bài 9): NHS thực sự miễn phí nhưng đang gặp nhiều thách thức
NHS (National Health Service) là niềm tự hào của người Anh, với nguyên tắc cốt lõi: “Chăm sóc sức khỏe cho mọi người theo nhu cầu, không theo khả năng chi trả”.
Nhưng câu hỏi mà Viet News UK trong bài Sống ở Anh số 9 đặt ra để cùng các bạn tìm hiểu là:
Chăm sóc y tế hiện đại hẳn phải tốn kém và Anh quốc lấy tiền ở đâu ra nhằm vận hành NHS, và người dân được chăm sóc y tế “miễn phí” khi sử dụng nhưng phải trả giá gì khác không?
Về nguồn tài chính, NHS, thành lập sau Thế Chiến 2 vào năm 1948, được cung cấp nguồn thu chủ yếu từ ngân sách nhà nước.
Khoảng 80% kinh phí đến từ thuế chung — nghĩa là tiền thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng và các nguồn thu công khác; 18–19% còn lại được chi trả qua đóng góp Bảo hiểm Quốc gia (National Insurance) trích từ lương của người lao động và chủ sử dụng lao động.
Hiện chi phí cho NHS ở Anh chiếm 11% GDP và lên tới con số 242 tỷ bảng, tương đương 300 tỷ USD/năm.
Những khoản thu này không dành riêng cho y tế: Bảo hiểm Quốc gia còn hỗ trợ lương hưu và trợ cấp xã hội.
Phí dịch vụ từ người dùng chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ (khoảng 1%) và bao gồm các khoản như tiền thuốc theo đơn, dịch vụ nha khoa và đo mắt; nhiều đối tượng như trẻ em, người cao tuổi và người thu nhập thấp được miễn giảm.
Về mô hình vận hành (đến năm 2026), NHS không phải là một khối thống nhất mà là một mạng lưới phân tầng nhằm tối ưu hóa nguồn lực.
Thách thức về số lượng bệnh nhân và khối lượng công việc
Mô hình phủ sóng toàn dân thật nhân văn cũng là lý do NHS gặp khó khăn. Danh sách chờ ca cần được khám, điều trị, can thiệp y thế không khẩn cấp ngày càng dài do nhu cầu cao; các ca phẫu thuật như thay khớp có thể chờ nhiều tháng tới cả năm.
Số thống kê của Hội Y khoa Anh (BMS) nói vào đầu năm 2026 còn 6,3 triệu người chờ được khám chuyên khoa (6.13 million individual patients waiting for consultant-led elective care). Đây là con số đã giảm từ 7,7 triệu ca vào tháng 9/2023.
Trong cộng đồng Việt Nam đã có người vì chờ điều trị chuyên khoa, đặt hẹn phẫu thuật quá lâu (6-8 tháng) nên đã chọn cách bay về Việt Nam để khám tư.
Không ít dân Anh cũng hay tranh thủ đi du lịch ở các nước châu Âu có mức sống thấp hơn để chữa răng.
Vì dịch vụ nha khoa tuy có trong danh sách điều trị của NHS nhưng người lớn phải trả tiền với giá cao. Chi phí cho ba band (mức giá) của dịch vụ này là từ £27 tới £326/người/lần.
Thêm và đó, dân số Anh già đi làm tăng nhu cầu điều trị mãn tính và chăm sóc dài hạn, trong khi nguồn lực tài chính hạn chế.
Các nhà dưỡng lão thường có trạm xá và GP gần đó và thêm đội ngũ y tá, hộ lý túc trực tại chỗ, hút nhân sự khỏi các bệnh viện.
Nhìn chung thì ngành y cũng thiếu hụt nhân lực như các ngành khác ở Anh. NHS hiện đang thiếu cả bác sĩ, y tá, điều dưỡng viễn, khiến đội ngũ hiện tại phải làm việc quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian tiếp cận dịch vụ.
Tóm lại, NHS là một hệ thống chăm sóc sức khỏe phổ cập dựa trên nguyên tắc công bằng, được tài trợ chủ yếu bằng thuế.
Người dân “miễn phí” khi sử dụng dịch vụ tại điểm cung cấp, nhưng chi phí thực sự được chia sẻ qua ngân sách công.
Mô hình này mang lại an sinh y tế rộng rãi, song kèm theo những áp lực về danh sách chờ, nguồn lực và chi phí bền vững — những vấn đề đòi hỏi giải pháp cả về chính sách lẫn đầu tư dài hạn.
Nói một cách dễ hình dung, NHS như một bữa buffet lớn mà mọi người đã mua vé qua đóng góp thuế; bạn được ăn miễn phí khi vào, nhưng đôi khi phải kiên nhẫn xếp hàng chờ tới lượt.
Source: https://www.england.nhs.uk/about/nhs-history/
Xem bài: Tổng quan về Y tế công -NHS ở Anh
