Cần hiểu chiến dịch Be Ready – Sẵn sàng Ứng phó ở Anh ra sao để không lo sợ?

(Lời kêu gọi của chính phủ Anh- từ trang mạng xã hội gov.uk)

Không chỉ chính phủ Anh và nhiều nước khác ở châu Âu (Đức, Phần Lan, Thụy Điển) và ở châu Á (Nhật Bản) đều có các chiến dịch dự phòng biến cố bất thường, và khuyến nghị người dân chuẩn bị tự lo được 72 giờ.

Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rằng từ Chiến tranh Lạnh (thập niên 1980s) tới nay, việc tung ra kêu gọi ‘Sẵn sàng ứng phó’ của Anh mới đưa ra tháng 10 năm nay, 2026, là điều diễn ra khá thường xuyên.

Điểm “mới” và khác biệt hoàn toàn của các chiến dịch như Be Ready hay khuyến cáo mới của EU so với lịch sử nằm ở ba thay đổi cốt lõi trong tư duy quản trị khủng hoảng của các chính phủ, chứ không phải là thế giới sắp có chiến tranh diện rộng.

Dời “tuyến phòng thủ” về từng hộ gia đình qua khái niệm Civil Resilience: Tính bền bỉ dân sự. Điều này thể hiện rõ ở thất bại của các quốc gia Nam Bán Cầu trước bão tố, lũ lụt.

Trước đây người dân mặc định rằng khi xảy ra sự cố (mất điện, bão, mạng sập), chính phủ, cảnh sát và cứu hộ sẽ đến can thiệp và hỗ trợ ngay lập tức.

Bây giờ các chính phủ công khai thừa nhận: “Trong 72 giờ đầu tiên, lực lượng ứng cứu sẽ bị quá tải”.

Việc kêu gọi tự trang bị không phải vì chính quyền “bỏ mặc”, mà để gom lực lượng ưu tiên cứu giúp những người yếu thế (người già, bệnh viện, trẻ em) trước. Sự chủ động của hộ gia đình chính là tuyến phòng thủ đầu tiên.

Đây là công tác phối hợp giữa các cơ quan chính quyền và Hội Chữ thập Đỏ Anh.

Hưởng ứng chiến dịch này, bà Laura Scott, Giám đốc Phụ trách Khả năng Phục hồi tại Anh của Hội Chữ thập đỏ Vương quốc Anh, cho biết:

“Chúng ta không thể kiểm soát thời điểm xảy ra các trường hợp khẩn cấp, nhưng tất cả chúng ta đều có thể thực hiện một số bước đơn giản để chuẩn bị sẵn sàng, để khi sự cố xảy ra, chúng ta sẵn sàng giúp đỡ bạn bè, gia đình và hàng xóm của mình. Qua công tác đang triển khai trên toàn Vương quốc Anh, chúng tôi biết rằng người dân địa phương hiểu rõ nhất về cộng đồng của họ và muốn đóng góp một phần khi khủng hoảng xảy ra. Việc có được những lời khuyên rõ ràng và đáng tin cậy cho mọi người, đặc biệt là những người có nguy cơ cao hơn, có thể giúp giảm thiểu tác động của khủng hoảng và thậm chí cứu được mạng người.”

Nguy cơ bị tấn công mạng & đứt gãy cơ sở hạ tầng:

Trước đây các chính phủ thường chỉ hướng dẫn khẩn cấp thường gắn liền với thời tiết khắc nghiệt (động đất, lũ lụt, bão tuyết).

Ví dụ, các chính phủ Nhật Bản, Đài Loan được cho là có nhiều kinh nghiệm trong việc chuẩn bị sẵn sàng dân sự phòng động đất, núi lửa, bão tố xảy ra khá thường xuyên. Từ công chức tới học sinh Nhật và Đài đều thường xuyên được tập trú ẩn và kỹ năng sinh tồn khi có thiên tai.

Nay, sau các đợt thiên tai như hạn hán, mưa bão lớn liên tục, các nước châu Âu bắt đầu tìm hiểu cách làm tương tự.

Nhưng bây giờ có hiện tượng rủi ro chiến tranh mạng (Cyber Warfare) và phá hoại hạ tầng phi quân sự.

Ví dụ, trong tháng 10 năm nay, 600 số siêu thị ở Pháp thuộc nhiều tập đoàn bán lẻ lớn như Intermarché, Coopérative U và E. Leclerc bị tin tặc xâm nhập, khóa hệ thống làm lạnh và đẩy nhiệt độ phòng mát lên 50 độ C, gây thiệt hại lớn về thực phẩm. Vụ việc cho thấy việc phá hoại diện rộng hóa ra rất dễ dàng: nhóm tin tặc chỉ cần điều kiển hệ thống làm lạnh Danfoss thermostat mà các siêu thị sử dụng, là có thể tùy ý điều chỉnh nhiệt độ.

Bạn thử hình dung một thành phố ở Anh bị như vậy thì nguồn thức ăn cho dân sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng tới mức nào?

Ta hãy hình dung không có bom đạn rơi vào Anh, nhưng một cuộc tấn công mạng vào lưới điện, hệ thống thanh toán ngân hàng hoặc mạng viễn thông có thể khiến toàn bộ thẻ ATM, máy POS, internet, nước máy và tủ lạnh ngừng hoạt động chỉ trong 5 phút.

Vì vậy, danh mục mới bổ sung của chiến dịch Be Ready ở Anh nói bạn cần giữ ít nhiều tiền lẻ, có một chiếc đài Radio FM (dùng pin/quay tay) để nghe tin tức, và danh bạ điện thoại in trên giấy.

Điểm quan trọng thứ ba là khuyến cáo đang chuyển từ “Tích trữ hoảng loạn” sang “Tích trữ cuốn chiếu” (Rolling Stock)

Khái niệm “Prepping” (dự phòng) trước đây thường bị xem là thái quá, tiêu cực hoặc gắn liền với tâm lý hoảng loạn gom sạch siêu thị (panic buying). Nhưng hiện nay, chiến dịch chuẩn hóa quy trình này thành kỹ năng sống bình thường.

Chính phủ Anh đưa ra checklist tối giản chứ không bắt mua những món đồ sinh tồn đắt đỏ hay quá đà.

Hướng dẫn người dân “chuẩn bị từ từ” (mỗi tuần đi chợ mua thêm 1-2 chai nước, 1 hộp đồ ăn có thể lưu trữ).

Kết luận là chính phủ Anh và một số nước phương Tây đang đưa việc “sẵn sàng ứng phó sự cố 3 ngày” trở thành một chuẩn mực nghĩa vụ công dân cơ bản, nhằm tạo sức chống chịu cho toàn bộ nền kinh tế – xã hội trước một thế giới ngày càng bất ổn về khí hậu, công nghệ và địa chính trị.

Nguy cơ xung đột quân sự ra sao?

Cuối cùng, khi chính phủ nói là ‘có nguy cơ bị chính quyền thù địch khác’ (hostile states) gây rối và chiến tranh mạng hay tấn công quân sự, đây là viễn cảnh xa, hoặc nếu xảy ra thì chỉ có  tính cục bộ.

Ví dụ, một số đánh giá ở Anh nói xác suất Anh và Nga lâm chiến là rất thấp (remote).

Nguyên soái Anh Richard Knighton hồi cuối năm 2025 kêu gọi thanh niên nam nữ Anh phải sẵn sàng hỗ trợ quân đội (ở Anh không có nghĩa vụ quân sự) nhưng cho rằng nguy cơ Nga và Anh lâm chiến chỉ khoảng 5% trong vòng 10 năm tới.

Một số đánh giá an ninh tại Anh ước tính xác suất Anh và Nga rơi vào tình trạng đối đầu quân sự trực tiếp, như việc Anh phải tham chiến theo nghĩa vụ bảo vệ đồng minh NATO tại Đông Âu hoặc khi Nga leo thang xung đột với phương Tây, dao động quanh mức khoảng 5% đến 25% trong vòng một thập kỷ tới, tùy thuộc vào kịch bản diễn biến của chiến sự và khả năng tái vũ trang của Nga hướng tới mốc năm 2030.

Cũng cần nói là phía Nga luôn bác bỏ câu chuyện này và cho rằng chính Phương Tây và Nato đang tuyên truyền thổi lên không khí căng thẳng để can thiệp vào Ukraina.

Nguồn tham khảo: https://beready.campaign.gov.uk/