VỀ GÒ CÔNG, VIẾNG THĂM LĂNG HOÀNG GIA

Hồng Châu viết: Có những công trình không chỉ lưu giữ dấu tích của thời gian, mà còn kể câu chuyện về cả một dòng họ gắn liền với lịch sử dân tộc. Lăng Hoàng Gia ở Gò Công là một nơi như thế.

Trong chuyến trở về Tiền Giang, chúng tôi có dịp viếng thăm Lăng Hoàng Gia – khu di tích lịch sử cấp Quốc gia nằm cách trung tâm thị xã Gò Công chỉ vài kilomet. Đây là nơi an nghỉ của dòng họ Phạm Đăng, đặc biệt là Đức Quốc công Phạm Đăng Hưng (1764–1825) – vị đại thần dưới hai triều Gia Long và Minh Mạng, thân phụ của Hoàng thái hậu Từ Dũ và ông ngoại của vua Tự Đức.

Không chỉ là người có mối quan hệ đặc biệt với hoàng tộc, Phạm Đăng Hưng còn được biết đến là một vị quan thanh liêm, học rộng và có nhiều đóng góp trong việc phò tá triều Nguyễn thời kỳ đầu. Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong triều, được vua Gia Long và Minh Mạng tin cậy. Sau khi qua đời, ông được truy tặng tước Đức Quốc công để ghi nhận những công lao đối với đất nước.

Chính vì những cống hiến ấy, triều Nguyễn đã cho xây dựng khu lăng theo quy cách dành cho bậc công thần. Nhiều nghệ nhân từ kinh thành Huế được cử vào Gò Công, cùng các thợ thủ công địa phương kiến tạo nên một công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc cung đình nhưng vẫn hài hòa với không gian và văn hóa Nam Bộ. Hơn hai thế kỷ trôi qua, cổng tam quan, nhà thờ, những khu mộ đá cùng các mảng chạm khắc tinh xảo vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn.

Điểm nổi bật của Lăng Hoàng Gia không chỉ nằm ở giá trị lịch sử mà còn ở nghệ thuật kiến trúc. Khu nhà thờ chính được xây dựng theo lối nhà gian truyền thống với hệ thống cột gỗ, vì kèo, hoành phi, câu đối và những chi tiết chạm khắc tinh tế, tạo nên vẻ uy nghi nhưng vẫn gần gũi, đậm nét kiến trúc nhà cổ Nam Bộ.

Phía sau nhà thờ là Giếng Ngọc – chiếc giếng cổ đã tồn tại cùng khu lăng hơn hai thế kỷ. Người dân Gò Công vẫn truyền nhau rằng, giữa vùng đất xưa vốn hiếm mạch nước ngọt, chiếc giếng này quanh năm trong vắt và chưa bao giờ cạn, được người dân xem như dấu hiệu của vùng đất ‘địa linh’, gắn với sự hưng thịnh của dòng họ Phạm Đăng. Cũng có giai thoại kể rằng khi Hoàng thái hậu Từ Dũ chào đời, nước giếng bỗng trong và ngọt hơn như một điềm lành. Theo dòng thời gian, Giếng Ngọc không chỉ lưu giữ một mạch nước hơn hai trăm năm tuổi, mà còn gìn giữ những ký ức và truyền thuyết được người dân Gò Công kể lại qua nhiều thế hệ.

Lăng Hoàng Gia vì thế không chỉ là nơi an nghỉ của một dòng họ danh giá, mà còn là chứng tích về mối gắn kết giữa Gò Công và triều Nguyễn, phản ánh sự giao thoa giữa kiến trúc cung đình Huế với nghệ thuật xây dựng truyền thống Nam Bộ thế kỷ XIX. Năm 1992, công trình được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia, trở thành một trong những di sản tiêu biểu của Tiền Giang.

Nếu có dịp về Gò Công, hãy ghé Lăng Hoàng Gia. Đến đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc cổ, mà còn có cơ hội cảm nhận những lớp trầm tích lịch sử gắn liền với vùng đất Gò Công và triều Nguyễn.

📍 Địa điểm: Phường Long Hưng, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang.

📷 Ảnh và Bài viết: Hồng Châu (Viet News UK)