EES và kiểm tra sinh trắc học có tác động tới một số người Việt ở EU
(Một trạm nghỉ bên xa lộ A2 xuyên Đông-Tây trên lãnh thổ Đức- hình chỉ có tính minh họa).
Tác động trực tiếp của việc áp dụng hệ thống EES từ 10/04/2026 – kiểm soát nhập cảnh EU bằng sinh trắc học là rất sâu rộng với các nước láng giềng như Anh.
Hệ thống EES (Entry Exit System) không chỉ đơn thuần thay thế việc đóng dấu hộ chiếu bằng kỹ thuật số, mà nó là một cơ sở dữ liệu sinh trắc học tập trung toàn khối EU.
Số liệu EU cho biết việc áp dụng chưa toàn bộ EES từ 12/10/2025 đến tháng 2/2026 đã “phát hiện 4000 vụ ở quá hạn 90 ngày với công dân các nước ngoài EU.
Chừng 16 nghìn người đã bị cấm nhập cảnh vào EU vì vi phạm quy chế lưu trú.
Tuy con số không nói về công dân Việt Nam, nguy cơ có những người bị rà soát có thể xảy ra.
‘Nuôi giấy tờ ở đâu thì chỉ được lao động ở đó’
Theo một số trang cộng đồng ở Đức và Ba Lan, đây là chuyện chắc chắn sẽ có tác động tới những người Việt Nam không có hộ chiếu EU mà chỉ cư trú theo giấy tờ (nuôi công ty) ở một nước, nhưng đi làm ở nước khác.
Sau đây là một số trường hợp cụ thể:
• Ngay khi bạn nhập cảnh hoặc xuất cảnh khỏi khu vực Schengen (ví dụ: về Việt Nam rồi quay lại), hệ thống sẽ lưu dấu vân tay và ảnh khuôn mặt.
• Tự động tính toán: EES có bộ đếm tự động sẽ ngay lập tức báo động (flag) những trường hợp ở quá hạn 90 ngày trong bất kỳ chu kỳ 180 ngày nào bên ngoài quốc gia cấp thẻ cư trú.
•Tác động cụ thể tới người có giấy tờ Séc hay Slovakia nhưng làm việc tại Đức/Ba Lan: Dù bạn có thẻ cư trú dài hạn, ví dụ của CH Séc, bạn vẫn được coi là công dân nước thứ ba đối với Đức, Ba Lan và các nước EU còn lại.
Như thế, EES chấm dứt thời kỳ “lách luật” bằng việc không đóng dấu hộ chiếu ở biên giới.
Trước đây, vì không có biên giới cứng giữa Séc – Đức hay Séc – Ba Lan, nhiều người có thể làm việc “chui” tại Đức/Ba Lan mà không bị phát hiện vì hộ chiếu không có dấu kiểm tra định kỳ.
Từ nay, EES kết nối với hệ thống thông tin Schengen (SIS).
Nếu bạn bị kiểm tra hành chính ngẫu nhiên trên đường phố Đức hoặc Ba Lan (Sở thuế, Biên phòng hoặc Cảnh sát), họ chỉ cần quét hộ chiếu/thẻ cư trú là sẽ thấy toàn bộ lịch sử di chuyển.
Ví dụ, nếu hệ thống cho thấy bạn đã rời Séc hay Slovakia quá 90 ngày mà không có giấy phép lao động của nước sở tại, bạn sẽ bị coi là cư trú và lao động bất hợp pháp. Nguy cơ bị trục xuất khỏi EU là rất cao.
Có giấy tờ cư trú ở một nước EU chỉ có nghĩa là bạn được sang một nước EU khác thăm viếng, du lịch, chứ không được phép lao động. Chỉ công dân EU mới có quyền làm việc ở bất cứ đâu trên toàn khối.
