Phép lịch sự ở Anh có gì đáng chú ý và học hỏi?
Sống ở Vương quốc Anh đã nhiều năm, tôi thấy với người dân, giới trí thức Anh thì thái độ và cách ứng xử hàng ngày, từ mỉm cười đến cách ăn uống , chính là chiếc kính hiển vi phản ánh chân thực nhất giá trị của một con người, hơn là chuyện thể hiện tiền bạc.
Thành ngữ tiếng Anh nổi tiếng “Manners maketh the man” (Phép lịch sự làm nên con người) nhấn mạnh rằng đẳng cấp thật sự không nằm ở của cải hay địa vị, mà ở sự tinh tế và tôn trọng người khác.
Xin được nêu ra một số ví dụ cùng lời khuyên hữu ích để các bạn tham khảo.
Đầu tiên là văn hóa ứng xử bên bàn ăn.
• Bạn cần chú ý đến sự Chờ đợi và Tôn trọng (Patience & Respect): Đợi mọi người cùng ngồi đông đủ và chủ tiệc ngỏ lời trước khi bắt đầu dùng bữa.
• Tác phong và quy tắc ăn uống (Dining Etiquette): Nhai khép miệng, không tạo tiếng ồn, và tránh vừa nói vừa nhai. Khi gắp thức ăn thì chỉ gắp phía mình. Nếu ăn theo kiểu Anh thì chủ nhà sẽ chia thịt và rau vào đĩa cho khách, nên khi muốn ăn thêm, bạn cần hỏi chủ gắp tiếp cho mình.
Việc đụng dao dĩa của bạn vào món ăn chung là điều cần tránh. Các món chung đều có thìa, dĩa, muôi xúc của chúng, thậm chí có dao cắt riêng, như món thịt rán khổ to. Thường thì chủ nhà sẽ đóng vai trò đứng lên cắt và chia cho khách các miếng đó.
• Tế nhị với việc sử dụng điện thoại, các thiết bị điện tử (Mindfulness of Devices) khi ăn. Bạn nên cất điện thoại di động để dành trọn sự chú ý cho những người đang ngồi cùng bàn.
Nếu chờ nhắn tin hay cú điện thoại quan trọng, bạn cần nói rõ với chủ nhà và các thực khách quanh bàn, ví dụ, “Xin lỗi, tôi để phone ở đây vì chờ một cuộc điện thoại quan trọng”, và mọi người sẽ hiểu và vui vẻ chấp nhận. Tuy thế, khi có phone, bạn cần sang phòng khác để nói chuyện và giữ ý không nói to.
Điều đáng nói là quy tắc ứng xử và phép lịch sự bên bàn ăn này được áp dụng cho mọi tình huống, ở nhà, ở quán. Kể cả khi vào quán ăn Trung Đông, quán Việt Nam hay Trung Hoa dự tiệc ngồi (dining) thì người Anh cũng sẽ ứng xử như vậy.
Sự khác biệt về nghi thức sẽ đến khi bạn dự tiệc đứng. Khi ấy cần chú ý sự di chuyển êm ả và không “đóng chốt” ở cạnh bàn tiệc buffet để các thực khách khác cũng có thể lấy đồ ăn.
Thứ đến là Giao Tiếp Hàng Ngày:
• Bạn cần tập thói quen sử dụng thứ mà trẻ em ở Anh được dạy là ‘Những lời nói kỳ diệu’ (The Magic Words): Tức là chủ động nói “Cảm ơn”, “Xin lỗi”, và “Làm ơn” trong mọi tương tác. Mình nhớ có lần chăm con ở công viên, quả bóng lăn vào một gốc cây. Có ông già người Anh đi qua nhặt và cầm bóng. Cháu bé nhà mình chờ ông ấy đưa nhưng ông già chỉ mỉm cười…và chờ. Mình thấy hơi ngại, không hiểu chuyện gì nên tiến lại gần thì nghe ông ấy nói với cháu: ‘Say please‘ (Cháu hãy nói Làm ơn đi). Thật thú vị trước cách giáo dục tế nhị của người lạ như vậy.
• Khi nói chuyện tay đôi, người Anh muốn bạn nhìn vào mắt họ và nói. Khi họ nói thì mình nên lắng nghe chủ động (Active Listening). Tức là tập trung nghe người khác nói cho hết câu, tuyệt đối không ngắt lời hay tỏ ra lơ đễnh. Ngãng ra là bị cho rằng thiếu tôn trọng. Còn muốn ngắt lời thì bạn cứ tự nhiên nói, ‘Xin lỗi, tôi cần giải quyết việc..’ và ngừng cuộc đối thoại.
Cuối cùng là ý thức về không gian riêng:
• Sống ở Anh, bạn cần học cách tôn trọng không gian riêng (Respecting Personal Space) của chính các thành viên gia đình, gồm cả trẻ em. Không gian ở đây không chỉ là phòng ốc mà còn là khoảng cách, là nơi tiếng nói vang vọng. Chú ý giữ âm lượng vừa phải ở nơi công cộng và tôn trọng ranh giới cá nhân của người đối diện. Khi đưa đồ hay nhặt đồ cần tránh vươn qua mặt người khác.
Nếu không gian quá hẹp, ví dụ ở chỗ làm chật chội, bạn cứ nói rõ, ‘May I’ (Tôi có thể…được không) để tới chỗ bạn cần sau khi người ở đó đồng ý và tránh ra. Tuyệt đối tránh ném, tung đồ trong văn phòng, trong nhà riêng. Những hành vi đó chỉ có trong phim ảnh mà bị lên án trong cuộc sống hàng ngày.
• Cuối cùng, phải nói rằng chính những thói quen nhỏ này sẽ giúp bạn luôn tự tin và tạo dựng ấn tượng lịch thiệp, đẳng cấp trong mắt mọi người xung quanh.
(Amy Chapman biên soạn)
Xem thêm về văn hóa Anh:
